Test news item 1

Het stuk Hydrea Thermpipe riool dat Heijmans voor de entree van zijn proefterrein in Rosmalen heeft opgesteld, laat zien dat het de bouwer menens is met `riothermie'. Geen lullig testbuisje, maar meteen een kolos met een diameter van 1600 millimeter. Een constructieve schil van gewapend beton maakt de binnenbuis onaantast-baar voor graafschade, de 6 millimeter dikke HDPE kunststof spiraalwikkelbinnenbuis zorgt voor eenvoudige warmte-uitwisseling. Rondom deze kunststofwand ligt een netwerk gewikkeld van veertien aan- en veertien afvoerleidingen. Wanneer water door de rioolbuis stroomt, wordt warmte overgedragen aan deze spiraalwikkel-buis. Water dat door deze warmtewisselaar wordt gevoerd, komt dankzij opwarming vanuit het riool - dat gemiddeld zo'n 20 graden Celsius is -een graad of drie warmer in een verdeelput.

Innovatief riool

Via een warmtepomp wordt de gratis warmte hergebruikt voor verwarming van gebouwen of woningen. Het is ook mogelijk op deze manier kantoren en fabrieken te koelen. "En het mooie eraan is dat de buis nauwelijks meer kost dan een reguliere duurzame rioolbuis", vertelt John Henzen, projectleider van Heijmans Civiel. "Hij gaat bovendien meer dan honderd jaar mee en is dankzij de gladde, waterdichte binnenzijde bestand tegen rioolgas (11,S) en indringing van olie en agressieve stoffen die in grondwater kunnen voorkomen als gevolg van bodem-verontreiniging."

Bij de ontwikkeling van het innovatieve riool werkte Heijmans samen met boorbuisfabrikant Socea en kunststoffabrikant Frank GmbH. Het consortium mikt met de warmtewinnende buis vooral op hoofdtransportleidingen, die hebben grote diameters en verzamelen afvalstromen uit diverse bronnen. Buisdelen zijn te prefabriceren in moten van 3,30 meter en zijn simpel door te koppelen. De leidingen eromheen worden telkens per drie moten aan elkaar verbonden. De kunststof binnenzijde wordt lekdicht verbonden door middel van vulkaniseren. Omdat het kunststof binnenwerk is ingestort in een krimpvrije mortel heeft de buis aanzienlijke constructieve eigenschappen. Daardoor is het innovatieve riool toe te passen als traditionele legbuis, maar ook als boor- of drukbuis.

Vooral in dichtbebouwde omgevingen biedt aanleg door middel van schildboring grote voordelen. Je hoeft immers geen sleuven te graven; een pers- en een ontvangstput volstaat. "Van daaruit kun je tot 150 meter buis leggen zonder dat er een tussendrukstation nodig is", legt innovatiemedewerker Joris Hooijberg uit. "Aangezien je twee kanten uit kunt, is dat ruim genoeg lengte om een flink appartementen-complex of kantoorgebouw te bedienen."

Warmte terugwinnen

Ook bij publiek vastgoed zoals zwembaden en bij de procesindustrie is veel warmte terug te winnen. In totaal ligt in Nederland 110.000 kilometer rioolleiding en daar verdwijnt jaarlijks 65 miljoen GigaJoule aan warmte doorheen. Alle leidingen vervangen is ondoenlijk. "Maar als je alleen de transportriolen die de komende tien jaar op de nominatie staan voor vervanging inruilt voor de Hydrea Thermpipe, plus alle persleidingen, kun je al een aardige slag slaan", zegt Henzen. De leiding hoeft niet eens pal tegen het object aan te liggen, transporteren over enkele honderden meters kan zonder noemens-waardig energieverlies. Mede daarom is het ook mogelijk om WKO-systemen in onbalans met behulp van riothermie te regenereren.

Voor specifieke testcases heeft Heijmans gedetailleerde berekeningen gemaakt wat het zou kunnen opbrengen. De terugverdientijd is afhankelijk van de situatie ter plaatse. Zou je 300 meter persleiding bij een nieuw te bouwen duurzaam hotel in Amsterdam vervangen door een Hydrea leiding met een doorsnede van 1000 millimeter, dan levert dat 112.000 duizend euro per jaar aan energiebesparing op, rekent Hooijberg voor. "Dan heb je de meerkosten in vier jaar terugverdiend." Bij aanleg van een vrijverval-leiding van 110 meter in een woonwijk in Goes (100 woningen) zou de terugverdientijd 7 jaar zijn. In 25 jaar tijd zou de complete rioolaanleg inclusief bestrating zijn terugverdiend. "En daarna verdien je er alleen nog maar aan. Je rioolstelsel wordt dan dus een geldmachine." Gecalculeerde jaaropbrengsten bedragen hier zo'n 22 duizend euro.

De Hydrea Thermpipe kan ook de duurzaamheidsambities van gemeenten en bedrijven een force impuls geven. Slim hergebruik van warmte levert structurele energiebesparing en CO2-besparing op. In het voorbeeld in Goes is de energiewinst 1500 GJ per jaar. De CO2-besparing is 74.000 kilo.

Riothermie

Extra aanlegkosten voor de rioolbuis bedragen gemiddeld dertig tot vijftig procent. Maar aangezien een riool pakweg een eeuw moet meegaan, zijn de meerkosten op jaarbasis een schijntje. Voordeel van het gebruik van grote diameter buizen is dat er kabels en leidingen voor gas, water en elektra doorheen zijn te leiden. Dat maakt de boorbuis nog interessanter voor dichtbebouwde binnensteden, waar met ondergrondse ruimte moet worden gewoekerd.

Grote vraag die rest, is waarom gemeenten nog niet massaal op riothermie overstappen. Hooijberg: "Dat komt vooral doordat je nooit met een klant hebt te maken. Gebouweigenaars, gemeenten, projectontwikkelaars, aannemers, energieleveranciers en waterbeheerders hebben allemaal hun eigen belangen." Het uitvoeren van een proefproject waar alle neuzen wel naar een kant staan, is daarom van levensbelang voor het slagen van de gepatenteerde uitvinding. Het is de bedoeling dat er in ieder geval tests komen in een `riothermie-proeftuin'van Waternet in Amsterdam. "Maar eigenlijk zou iedere gemeente overstag moeten, want je krijgt ook een beter, multifunc-tioneel riool", lacht Henzen. "En laten we wel zijn: wie wil er nou niet op een duurzame manier geld verdienen uit het riool?"

Vrijdag 27 juni 2014, Cobouw 120

Edo Bee da

Socea Productie 7